Internet mở lối sinh kế ở vùng cao (BÀI 2)
(Chinhphu.vn) - Chuyển đổi số không chỉ kéo gần khoảng cách quản trị mà còn mở ra một con đường giảm nghèo bằng tri thức số và kinh tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
(Chinhphu.vn) - Chuyển đổi số không chỉ kéo gần khoảng cách quản trị mà còn mở ra một con đường giảm nghèo bằng tri thức số và kinh tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Game nổ hũ rút tiền mặt học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang mở ra một "không gian sinh kế mới" cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Từ những phiên livestream bán nông sản ngay giữa bản làng đến các homestay vùng cao được quảng bá trên nền tảng số, nơi điện thoại thông minh dần trở thành công cụ lao động của nhiều hộ dân.
Cú chạm tay vào màn hình và lối rẽ khởi nghiệp
Ở thôn Ná Nàm, xã Bát Xát (Lào Cai), anh Lý Láo Sử, dân tộc Dao, sinh năm 1996, đang là tấm gương khởi nghiệp cho nhiều thanh niên trong thôn, trong xã. Mô hình nuôi dúi má đào của anh không chỉ đem lại thu nhập ổn định cho gia đình mà đã mở ra hướng đi mới trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi của địa phương, được xã chọn làm mô hình "Dân vận khéo" điển hình năm 2026.
Cơ duyên để Lý Láo Sử khởi nghiệp với loài gặm nhấm "ăn tre đẻ ra tiền" bắt đầu từ chiếc điện thoại – phương tiện anh dùng để liên lạc với gia đình trong những tháng ngày làm công nhân lái máy xúc, thường xuyên xa nhà.
Trước năm 2023, sau khi quyết định nghỉ đi công trường, Lý Láo Sử tìm hướng khởi nghiệp ngay tại quê hương. Ban đầu Sử cũng chỉ nghĩ được nuôi trâu, nuôi dê – những vật nuôi truyền thống, nhưng đều thất bại.
Không còn là câu chuyện công nghệ đơn thuần, chuyển đổi số đang trở thành con đường mở sinh kế mới, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
Nhưng cũng cần thấy rằng, ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, ngoài hạn chế về hạ tầng thì chuyển đổi số còn gặp thách thức do đại đa số người dân còn thiếu kỹ năng số - rào cản "mềm" nhưng khó vượt qua. Trong khi đó, muốn chuyển đổi số thành công phải bắt đầu từ con người.
Chính vì vậy, mô hình tổ công nghệ số cộng đồng (CNSCĐ) đã ra đời với sứ mệnh hỗ trợ người dân tiếp cận, sử dụng công nghệ số dễ hiểu, dễ thực hiện nhất. Từ mô hình đơn lẻ ở địa phương, đến nay 100% xã, phường trên cả nước đã thành lập tổ CNSCĐ, với hơn 93.524 tổ cấp thôn, và 457.820 thành viên.
Đơn cử tại Bát Xát (Lào Cai), toàn xã hiện có 55 tổ CNSCĐ, với 520 thành viên. Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Bát Xát, các tổ CNSCĐ là "cánh tay nối dài", góp phần nâng cao nhận thức của người dân về chuyển đổi số, tăng tỷ lệ các chỉ tiêu thực hiện mô hình "thôn số" theo Quyết định số 828/QĐ-UBND ngày 27/3/2026 của UBND tỉnh Lào Cai trên địa bàn xã.
"Xã cũng thành lập Tổ chuyển đổi số khối Đảng, đoàn thể. Ngoài các hội nghị tập huấn, Tổ chuyển đổi số của xã tiếp tục duy trì triển khai hỗ trợ các thôn bằng nhiều hình thức linh hoạt, kết hợp trực tiếp và trực tuyến, kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai", ông Hùng cho biết.
Và chỉ khi sóng viễn thông được phủ đến từng thôn bản, khi người dân vùng cao có đủ kỹ năng để bước vào môi trường số và khi công nghệ thực sự trở thành công cụ tạo sinh kế, chuyển đổi số mới phát huy trọn vẹn ý nghĩa như một động lực phát triển. Bởi thu hẹp khoảng cách số không chỉ là bài toán công nghệ, mà còn là điều kiện để không biến khoảng cách địa lý thành khoảng cách thu nhập trong tiến trình phát triển đất nước.
Trong Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 được phê duyệt tại Quyết định số 777/QĐ-TTg ngày 30/4/2026, Chính phủ đặt mục tiêu 100% thôn đã có điện thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo, nhà giàn trên biển, đều được hỗ trợ cung cấp dịch vụ viễn thông di động mặt đất và dịch vụ truy nhập internet băng rộng cố định mặt đất. Chương trình sẽ hỗ trợ bù đắp chi phí phát triển mới và duy trì cơ sở hạ tầng viễn thông để cung cấp dịch vụ viễn thông trên mạng viễn thông di động mặt đất, khu vực chưa có dịch vụ viễn thông di động mặt đất ở các địa bàn này.
Sơn Hào