Bộ Tài chính cho biết, thời gian qua, việc triển khai thực hiện Quyết định số ngày 19/12/2002 về Quy chế quản lý tài chính đối với Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) và Quyết định số ngày 31/7/2015 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 180/2002/QĐ-TTg đã phát sinh một số vướng mắc, bất cập cần được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện để phù hợp với tình hình thực tế như quy định về: (i) trích lập dự phòng rủi ro tín dụng; (ii) xử lý chênh lệch thu chi; (iii) cấp bù chênh lệch lãi suất và phí quản lý; (iv) chế độ kiểm toán; (v) trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước và NHCSXH;…

Mục đích việc xây dựng, ban hành Nghị định về cơ chế tài chính và đánh giá hiệu quả hoạt động đối với Ngân hàng Chính sách xã hội thay thế Quyết định số 180/2002/QĐTTg và Quyết định số 30/2015/QĐ-TTg nhằm đảm bảo phù hợp với quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công,…, Chiến lược phát triển NHCSXH đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 05/QĐ-TTg ngày 04/01/2023; đồng thời nhằm xử lý các vướng mắc, bất cập trong quá trình hoạt động của NHCSXH thời gian qua; qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động, năng lực tài chính cho NHCSXH để thực hiện hiệu quả hơn các chương trình tín dụng chính sách hỗ trợ xóa đói, giảm nghèo và an sinh xã hội của Nhà nước.

Bộ Tài chính đề xuất dự thảo Nghị định về cơ chế tài chính và đánh giá hiệu quả hoạt động đối với Ngân hàng Chính sách xã hội gồm 10 chương, 36 điều và 6 Phụ lục, gồm các nội dung chính: (i) Nguyên tắc quản lý tài chính và bảo đảm an toàn hoạt động; (ii) Quản lý và sử dụng vốn và tài sản; (iii) Phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng rủi ro; (iv) Cấp bù chênh lệch lãi suất và phí quản lý; (v) Thu nhập và chi phí của NHCSXH; (vi) Kết quả tài chính, trích lập và sử dụng các quỹ; (vii) Chế độ kế toán, kế hoạch tài chính, chế độ báo cáo và kiểm toán; (viii) Đánh giá hiệu quả hoạt động; (ix) Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước và NHCSXH.

Về nguyên tắc quản lý tài chính

Theo quy định tại Điều 16 và Điều 23 Luật Các tổ chức tín dụng (có hiệu lực kể từ ngày 01/8/2024), ngân hàng chính sách hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận nhằm thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội của Nhà nước. Ngoài ra, tại Quyết định số 05/QĐ-TTg ngày 04/01/2023 (Quyết định số 05/QĐ-TTg), Thủ tướng Chính phủ đưa ra mục tiêu phát triển NHCSXH đến năm 2030 "phát triển NHCSXH thành tổ chức có khả năng tự chủ và phát triển ổn định lâu dài". Do đó, Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi, hoàn thiện nội dung về nguyên tắc quản lý tài chính và bảo đảm hoạt động đối với NHCSXH trên cơ sở kế thừa quy định hiện hành của pháp luật, đồng thời cập nhật để đảm bảo phù hợp với quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng và Quyết định số 05/QĐ-TTg nêu trên.

Về vốn hoạt động

Bộ Tài chính cho biết, theo quy định tại Điều 18 Luật Các tổ chức tín dụng, vốn điều lệ của ngân hàng chính sách do NSNN cấp, được bổ sung từ NSNN và các nguồn tài chính hợp pháp khác.

Theo quy định hiện hành tại Quyết định số 30/2015/QĐ-TTg, vốn điều lệ của NHCSXH do ngân sách nhà nước (NSNN) cấp khi thành lập và được bổ sung hàng năm tương ứng với tỷ lệ tăng trưởng dư nợ tín dụng chính sách được Thủ tướng Chính phủ giao. Việc bổ sung vốn điều lệ tương ứng tỷ lệ tăng trưởng dư nợ tín dụng chính sách được Thủ tướng Chính phủ giao nhằm đảm bảo NHCSXH có đủ nguồn lực để thực hiện kế hoạch tăng trưởng dư nợ tín dụng chính sách Nhà nước giao hằng năm.

Ngoài ra, tại Quyết định số 05/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ cũng đã đưa ra nhiệm vụ, giải pháp nhằm định hướng, phát triển NHCSXH đến năm 2030 trong thực hiện tín dụng chính sách; trong đó cần tập trung nguồn lực nhà nước cho NHCSXH, bố trí đầy đủ kịp thời nguồn vốn để thực hiện các chương trình tín dụng chính sách xã hội trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, vốn điều lệ được bổ sung hằng năm tương ứng với tỷ lệ tăng trưởng dư nợ tín dụng chính sách được Thủ tướng Chính phủ giao.